Sugidanun: Mahumuk nga Handumanan

Nagapamiud kang anang mga bayo si Dolor kang naghuni ang anang celphone.  May daw inumul nga nagsumbag sa dughan na kang pagkabati kang “Jar of Hearts” nga ringtone.  Darwa lang ang puwede na mahaum nga magtawag kana.  Nahulog ang blouse nga anang ginapiud kang gulpi tana nagtindug kag ginbuul ang celphone nga natungtong sa magamay nga lamesa nga rapit sa puwertahan.  “Abby?”  Ugaring indi si Abby ang limug sa pihak nga linya, bisan pa ngaran kang anang bata ang nabutang sa caller I.D.  Nadugangan ang kuba-kuba kang dughan ni Dolor nga indi na man mahangpan kon andut.  “Ma’am Rose? Ano natabo?”  Mga kinse minutos nga nag-istoryahanay sanday Dolor kag si Ma’am Rose, ang adviser ni Abby nga nagtawas kana sa Baguio agud magtambong kang campus journalism training.  Samtang nagaistroyahanay sa celphone, indi malikawan ni Dolor ang magkabalaka sa anang unica hija hay suno kay Ma’am Rose, kaina pa kuno nagapangtarangisun si Abby samtang nagapaagto run sanda sa airport agud magbalik sa Iloilo.  Indi man kuno magsugid ang bata kang rason kon andut naghibi lang dya gulpi kang pasakay sanda sa bus.  Ginhambalan ni Dolor si Ma’am Rose kon puwede na maistorya si Abby.  Nguynguy lang ang mabatian ni Dolor sa anang bata bisan ano na kapirit nga isugid kon ano ang natabo kana.  Wara nadiparahan ni Dolor nga  nagturo man ang anang luha.  Daw inumul nga nagdaghub ang kada pisngu nga anang mabatian halin kay Abby.  Sa anang pamensarun, siguro, kon tana ang nagtawas kay Abby sa Baguio, indi na makita ang anang pinalangga nga bata nga gahibi.  Amo pa lang daan dya nga tion nga wara na gintawsan si Abby.  Hay kon diin man maagto ang anang bata agud magdugok kang mga training ukon competitions, rugyan man tana agud mag-imaw kag magsuporta.  Indi lang bilang sangka nanay ang papel ni Dolor kay Abby.  Tana sangka yaya, tutor, kag labi sa tanan, sangka tatay.  Ginakarat si Dolor nga abatun si Abby sa airport.  Pagtapos na tawag sa bata, medyo daw naulian run dya kag ginpasarig na nga himuon na ang tanan agud makita liwat ang yuhum kag kadlaw kay Abby.  Bisan pa man-an na nga posible run dya nga matabo.  Ginpahidan ni Dolor ang anang luha kag nagbalik sa kama nga natungtungan kang mga piniud nga bayo.  Wara na run dya ginhimus.  Ginlibot na ang anang panurukan sa bilog nga kuwarto: ang baby pink nga pinta kang pader, ang bookshelf nga may nanari-sari nga koleksiyon kang mga libro nga paborito ni Abby halin sa Harry Potter kag Percy Jackson, ang study table nga may mga patung-patong nga papel, kag ang mga paintings nga nadag-an na kadya.  Pero nalansang ang panurukan ni Dolor sa mga nanari-saring duag nga mga stuffed toys nga nagasarandig sa headboard kang kama  ni Abby.  Mahilig magkolekta kang mga stuffed toys si Abby ugaring may pinakapaborito gid dya.  Si Ducky: ang rason kang pagluha kang pinalangga na nga bata.

Alas tres ti hapon kang naghugpa ang eroplano nga ginsakyan nanday Abby.  Hugut man ang kapyot ni Dolor sa barandilya nga nagabalag sa arrival area kang airport samtang ginaaligmat ang paggwa kang anang bata halin sa gate.  Bisan lima lang dya ka adlaw nga nabulag kana, tuman run ang kahidlaw ni Dolor sa anang bata.  Luyag na dya nga haksun kang hugut kag butaun kang mga haruk  “Mommy,” ang malulu nga sug-alaw ni Abby kay Dolor dungan hakus sa iloy.  Ginpangako ni Dolor kay Abby nga indi tana mag-untat tubtub indi nanda makita si Ducky. Nag-ulung-ulung lang ang bata kag nagkaptanay sanda nga darwa pasulud sa van nga mahatud kananda sa city.

Alas diyes run ti gabii kang naturugan si Abby.  Ginhulat ni Dolor nga maturugan ang bata agud buksan ang computer.  Kadya na umpisahan ang pagpangita kay Ducky.  Kaina pa sa van sagi na ka panumdum kon paano na tultulon ang stuffed toy.  Sugid kana ni Abby, sa hotel na urihi nga natalupangdan si Ducky samtang nagahimus dya kang anang mga bayo.  Sa NAIA na gid lang nadeparahan nga wara run dya sa tupad na.  Dayon nga ginkontak kang anang adviser ang van ugaring wara man ti may nakita ang driver nga stuffed toy.  Amo to nga daw haros indi run mapahipos si Abby samtang nagapauli sanda pabalik sa Iloilo.  Dayon mahinay nga ginpanghunos ni Dolor ang mga bayo ni Abby halin sa maleta.  May mga naipit dya nga mga medals kag certificates halin sa conference nga gintambongan kang anang bata. Runner-up dya sa may Editorial Writing kag first place sa may Editorial Cartooning.  Sa malip-ot nga tion nabayluhan kang kalipay ang kasingkasing ni Dolor.  Daw ginbayaw tana sa panganod.  Umpisa pa kang grade one, pirme lang makaagum si Abby kang mga padya halin sa mga paindis-indis nga anang  ginaentrahan.  Pirme man dya makasulud sa Top 10 kang andang klase.  Kon indi first honor, second honorable mention.  Ugaring sa pihak kang mga kadungganan, man-an ni Dolor nga may sangka handum si Abby.

Gulpi lang natublag ang pagpanumdum ni Dolor kang liwat nga naghuni ang cellphone.  Dali dali na dya nga ginsabat.  Dayon na pangyam-id. “Mommy?”  Ang ana nga ugangan sa pihak nga linya.  Husto lang mamati ni Dolor kag magtango-tango samtang ginaistorya dya.  Nagapin-ut ang anang pagginhawa samtang ginabaton ang mga sukna kang anang ugangan nga nagapabatyag kana nga wara tana ti pulos nga nanay.  Nabalitaan na ang natabo kay Abby.  Ugaring nagpaiway lang si Dolor hay sa pihak kang mga pangtamay, man-an na nga tana man gihapon ang piyerde.  Wara run tana ti may mahimo agud ibalik ang nagriligad.  Gusto na run dya nga llipatan.  Para kay Abby.

“My, si Daddy indi run magbalik?”  ang pamangkot kang anang bata samtang nagapamahaw sanda nga darwa.  Haros mabuy-an ni Dolor ang ginakaptan nga baso kang orange juice pagkabati kang pamangkot ni Abby.  Kag daw gin-ipit ang anang dila kag wara ti may nagbuhi nga tinaga sa anang baba.  Makadali nga ginpanumdm ni Dolor ang inugsabat kay Abby.

“Di bala hambal ni Daddy mo, saku tana sa Thailand amo ra nga indi tana kauli?”

Wara run nagsugpon kang anang pamangkot si Abby.  Nagtindug gid lang dya kag ginbitbit ang bag kag si Ducky, ang paborito na nga stuffed toy.

“Abby, andut dar-un mo pa ria si Ducky?  Kabahul run kanimo gadara dara ‘kaw pa kang siripalun.  Paano kon madura rian sa school ‘nyo?”

“Ti tugro man dya ni Daddy.  Hambal na itake care ko gid dya kuno.  Indi dya madura.”

Wara run ti may nahimo si Dolor kundi pasugtan si Abby.  Tama gid ka palanga kang anang bata ang gintugro ni Roland kana nga stuffed toy halin sa Thailand kang nagbakasyon sanda rugto kang summer.  Antes sanda nag-uli, gintugro kang anang bana kay Abby ang stuffed toy.  Amo man to nga adlaw ang urihi nanda nga pagkitaay ni Roland.  Sangka hugut nga hakus ang ginpabalon kang anang bana kay Abby dungan kang sangka pangako nga palanggaun na gid ang Mommy na kag halongan ang stuffed toy.  Tango lang ang sabat ni Abby antes sanda nagsaka sa eroplano pauli sa Pilipinas.  Wara run dya nagbarabalikid.

Umpisa kato indi run mabulag sa ingud ni Abby ang stuffed toy.  Pirme na dya hulid sa pagturog.  Bisan maglagaw kag ma-agto sa eskuwelahan, pirme na man dya bitbit.  Bisan pa nga ginasunlog tana nga bata-piyaun kang anang mga classmate.  Grade five sa SPED si Abby.  Kag sa kada away kang mga classmate ni Abby, handa man si Dolor nga atubangun ang naga-away sa anang bata.  Kapira ruman ginpadumdum ni Dolor si Abby nga indi run pagdar-un si Ducky sa eskwelahan agud indi run tana pagsunlugon ugaring bakud gid ang pagpang-indi kang bata.  Hugut gid ang pagpati na sa bilin kang anang daddy nga halongan gid dya.  Sa kada kita ni Dolor kay Abby nga hakus hakus si Ducky, nagadugang ang anang paagkabalaka.  Sa huna huna ni Dolor, ginapamangkot na sa anang kaugalingun, paano ayhan kon sangka adlaw madura ang stuffed toy?  Indi na sarang mapensar ang baratyagun kang anang bata kon matabo dya.  Kag natabo gid man ang ginakahadlukan ni Dolor.

Daw anghel nga huluy ang paku si Abby samtang ginapungos ni Dolor ang buhok na kadya.  Wara dya ti kalimug limug samtang ginaubos ang ginapamahaw nga hotdog kag kalo-kalo.  Ginatung-an sanda nga darwa kang kalinung.  Nanotisyaran ni Dolor ang pagparamugto kang mga mata ni Abby.  Man-an na nga naghibi dya pagkabugtaw na sa aga.  Ugaring wara na lang dya ginsapak hay basi tana mahibi man.  Indi na mabatas ang ginabatyag nga kasubu kang anang bata.  Amo nga sa paglisensya ni Abby kana nga mapanaw run sa eskuwelahan, ginsunod na lang dya kang anang mata.  Wara na natalupangdan ang anang pagluha.    Sa anang paino-ino, ginpangako na sa anang kaugalingun nga indi tana mag-untat kon indi na makita si Ducky, bisan pa manipis ang anang paglaum nga makita pa dya.

Paghalin ni Abby dayon nga ginkontak ni Dolor ang Hotel Callalily sa Baguio kon diin nagstay sanday Abby pagtambong nanda kang conference.  Sangka oras nga naghulat si Dolor agud sabtun kang receptionist ang anang pamangkutanun.  Suno kana, ginpang-ukay run kang bellboy ang mga beddings agud pangitaun ang stuffed toy ugaring wara gid dya nakita.  Bisan pa sa basurahan kang hotel wara gid nasapwan si Ducky.  Amat amat nga nahulog ang paglaum ni Dolor.  Pira ka minutos may nag-iwag sa anang pamensarun.  Dali dali dya nga nagsulud sa kuwarto ni Abby agud pangitaun ang photo album nga may laragway ni Ducky.  Dayon nagbalik dya kag ginbuksan ang computer kag nagconnect sa internet.  Gin-email na ang receptionist kag ginpadara ang ginscan nga retrato ni Ducky.  Ginpangabay na ang receptionist nga iprint ang laragway kag ipaskil sa mga lugar nga gin-agtunan ni Abby, halin sa hotel asta sa bus terminal.  Matinahuron man nga nagpasugot ang receptionist.  Kag nagsambit kang sangka pangamuyo si Dolor sa atubang kang altar nga may magamay nga estatwa ni San Antonio.

Lima run ka adlaw ang nagligad kag nahimutaran ni Dolor nga amo man gihapon ang disposisyon ni Abby: maluya, masubu kag daw sa marayu ang pamensarun.  Amo nga sangka gabii, samtang nagabasa si Abby kang anang mga turun-an, nag-ingud si Dolor kana.  Ginapuhap na ang buhok ni Abby kag ginharkan.  “Nagapanghagad si Tita Kharol mo nga mabisita sa andang balay sa Saturday,” sugid ni Dolor.  “Gusto mo magtawas?”

Nag-ulung-ulung lang si Abby.  Padayon dya nga nagabasa kang anang libro.

“Abby, kinanlan mo run lipatan si Ducky.  Batunon ta run nga nadura gid man tana.”

Naglumaw lumaw ang mata ni Abby tubtub nga naghibi run dya.  Nabasa ang pahina kang anang libro.  Gintinguhaan ni Dolor nga indi maghibi.  “Kinanlan mo maman-an nga may mga bagay sa kalibutan nga temporary lang.  May madura, may mahalin.  Kag indi run sanda magbaralik.  Bisan ano mo ka pangita.”

“Pero, My, gintugro to kanakun ni Daddy.  Hambal na kanakun halongan ko gid kuno.  Pero I failed him.  Wara ko gin-andaman si Ducky.  Wara.”

“Indi ta maavoid nga may madura, bisan pa ano ta dya kahalong.”

“Patas kaninyo ni Daddy?”

Daw ginbasyahan kang maramig nga tubig si Dolor kang pagkabati na kang pamangkot ni Abby.  Paano na naman-an?  Sin-o ang nagsugid kana?  Buhay  nga wara nakahulag si Dolor.  Panilagan na may kalat nga nakahigot kana.  Dayon nga nagbalik  ang eksena kang pagbakasyon nanda sa Thailand.  Si Roland imaw kang anang pamilya.  Tana kag si Abby.  Masadya ang andang pagtiriripon kang may nagparapit sa andang lamesa.  Nagparapit kay Roland.  Sangka Pinay man.  Mestisa, kag halata nga halin sa may sarang nga pamilya nga makita sa anang pameste kag mga alahas nga nagapurong sa anang liug kag butkun.  Nagbeso-beso dya sa nanay ni Roland nga daw buhay run sanda nagkilalahanay.  Ginturuk lang dya tanan ni Dolor.  Bisan sa andang paglagaw lagaw palibot sa Bangkok, daw panilag ni Dolor, mas marapit pa ang baratyagun ni Roland sa babayi kesa kana.  Bisan ang anang ugangan.  Sangka gabii bag-o sanda nag-uli pabalik sa Pilipinas, may ginsugid si Roland kana.  Darwa lang sanda sa kuwarto.  “I’m sorry.”  Hibi ang balus ni Dolor.

Nabatyagan gid lang ni Dolor ang hakus ni Abby.  Hugut.  Ginbalusan na man dya ka mas hugut nga hakus.  Kag sa amo nga tion, wara ti luha nga nagturo sa anang mga mata.  “Don’t worry, Mommy.  Man-an ko run.  Antes kita nag-uli halin sa Thailand kang summer, ginsugid kanakun ni Daddy.”

Nahangpan run ni Dolor kon andut amo gid ang pagpalangga ni Abby kay Ducky.  Sa pihak kang pagbiya kananda ni Roland, wara nagbag-o ang pagpalangga ni Abby sa anang tatay.  Sa baylo, nangin paagi na dya nga magtinguha sa anang pag-eskuwela.  Nahangpan run ni Dolor kon diin naghalin ang pagkamayad ni Abby sa anang pagtuon kag pagdaug sa mga paindi-indis nga anang ginaentrahan.  Suno kay Abby, gusto na nga ipamatud-an sa anang Daddy nga bisan wara tana, sarang na nga mangin mayad kag maaram nga anak.  Nga bisan wara tana sa tupad na, mapabatyag na man gihapon nga may bata tana nga nagapalangga kana.  Kag sa pagkadura ni Ducky, nahangpan ni Dolor kon andut amo lang to ang pagkasubu ni Abby, nga daw may parte sa anang kaugalingun nga nadura.  Napatay.

Natapungawan si Dolor kang nabatyagan na nga may nagapangaraykay kana samtang nagakaturog tana.  Si Abby.  Malapad gid ang anang ngirit kag daw nagakinang kinang ang mga mata sa sobra nga pagkalangkag.  “Mommy, check this out!”  Dayon na butung kay Dolor paagto sa sala kag ginpapungko sa atubang kang computer.  Bukas ang Facebook ni Abby kag napost ang laragway ni Ducky.  Ginpabasa ni Abby kay Dolor ang sobra darwa ka gatos nga comments halin sa anang mga abyan.  Kadya na lang nadiskubre nga bisan ang anang anak naghimo man kang paagi agud makita si Ducky.  Nakita na sa desktop ang nascan nga laragway kang anang stuffed toy kag ginupload na dya sa anang Facebook nga daw patas kang nadura nga sangka miyembro kang pamilya.  “Help me find my beloved Ducky”, ang napost sa anang status.  Sa anang pagbista, raku run ang naglike kag nagkomento sa anang post.  Kag ang mga komento kang pagpabatyag kang paglaum halin sa iban nga mga tawo nagtugro kay Dolor kang tuman nga kasadya.  Dayon man nga ginbuksan ni Dolor ang anang email agud bistahan kon may balus ang receptionist halin sa Hotel Callalily.  Kag daw nagkawas gid ang anang mata kang pagkabasa kang mga email halin sa mga indi na kilala nga mga sender.  Ginpangbuksan na dya kag ginpamasa.  Natandug gid ang anang baratyagun sa mga mensahe kang mga nagpadara agud ipasulhay ang baratyagun ni Abby.  May nagpadara kang email halin sa Ireland, sa Canada, sa Australia kag rugya man sa Pilipinas.  Nakita nanda kuno ang nakapaskil sa mga poste kag ang laragway ni Ducky sa internet kag natandug man sanda kang istorya.  Nabuhian kang paglaum sanday Dolor kag Abby.

Nagahangus si Abby pag-abot na sa andang balay.  Ginsug-alaw ni Dolor kang yuhum ang anang bata.  Ginhambalan na dya nga pirungun ang anang mata kag ginubayan paagto sa kuwarto.  Pagbuhi ni Dolor, napanganga si Abby sa anang nakita.  Buta kang mga magagmay nga mga kahon ang anang kuwarto.  “Ano dya, My?  Diin dya halin?”  Ginbasa anay ni Abby ang nakasulat sa mga kahon.  Nagkurinut gid ang anang dahi hay indi na kilala ang mga nagpadara kag indi na mamitlang ang iban nga mga ngaran hay daw kabudlay gid mitlangun.

“Buksi run,” hambal ni Dolor.

Darwa sand ni Abby nagbukas kang mga kahon.  Paghunos nanda kang sulud, mga nanari sari nga sahi kang stuffed toy nga pato: may Baby Mallard, may Stretched Swan, may Squish Duck, may Daisy Duck, may Gund Duck kag iba pa.

“Ducky,” ang mahinay nga mitlang ni Abby.

Ginpangtipon ni Abby ang mga stuffed toy kag ginpamutang sa babaw kang anang kama.  Ginpanglantaw na dya tanan kag dayon ginpangnudo sara sara kag gintugruan kang mga ngaran.

Halin sa gawang, mayuhumun nga ginalantaw ni Dolor ang anang bata nga gin-umpisahan sipal ang mga stuffed toy.  Ginakaptan ni Dolor ang laragway ni Ducky.  Sa urihi nga kahigayunan ginlantaw na dya, ginpilo kag ginsulud sa bulsa.  Kinanlan na pa magbalus sa mga email kag magpasalamat sa mga nagpadara kang mga stuffed toy.

-TAPOS-

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s